1. Giới thiệu phương pháp giáo dục Steiner

Phương pháp giáo dục Steiner (còn gọi là phương pháp Waldorf) ra đời vào khoảng cuối những năm 80 của thế kỉ XX. Do Rudolf Steiner (1861-1925) – một nhà giáo dục, triết gia, tư tưởng xã hội và kiến trúc sư người Áo nghiên cứu và sáng lập. Phương pháp giúp trẻ em thích thú hơn khi chơi những trò chơi sáng tạo bằng cách sử dụng và kết hợp 5 giác quan sẵn có.

2. Đặc điểm của phương pháp giáo dục Steiner

2.1 Trẻ được chơi đùa hoàn toàn

Theo những nghiên cứu riêng, Steiner cho rằng trẻ nên được tự do khám phá thế giới xung quanh và khai thác những khả năng tiềm ẩn của mình trong suốt 7 năm đầu đời.

Vậy nên các bố mẹ không cần quá chú tâm vào việc dạy kiến thức cho bé. Thay vào đó hãy tạo ra nhiều hoạt động khác nhau để trí tưởng tượng của trẻ phát triển, giúp trẻ hiểu thêm về thiên nhiên cũng như kích thích não bộ phát triển hoàn chỉnh hơn.

2.2 Bao gồm nhiều hoạt động được lặp lại

Khi áp dụng phương pháp Steiner vào chương trình giảng dạy, trẻ sẽ được tham gia các hoạt động lặp đi lặp lại như chơi các trò chơi tự do, tham gia các môn nghệ thuật như vẽ, nấu nướng, hay tham gia những hoạt động ngoài trời như tưới cây, làm vườn…

Với những hoạt động này, phương pháp Steiner giúp trẻ có thêm nhiều trải nghiệm với thiên nhiên, cũng như hiểu rõ hơn về khí hậu, thời tiết và các mùa trong năm. Tại các trường mầm non áp dụng phương pháp này còn tổ chức các hoạt động lễ hội theo mùa giúp trẻ cảm thấy thú vị hơn khi đến trường.

2.3 “Giáo viên” sẽ là người làm gương, hướng dẫn

Giáo viên, hoặc bố mẹ sẽ là người làm gương và hướng dẫn trẻ thực hiện đúng các hoạt động. Trẻ nhỏ thường quan sát và làm theo những hành động mình nhìn thấy. Vì vậy, đối với phương pháp này, giáo viên và bố mẹ luôn có vai trò quan trọng nhất.

2.4 Đồ chơi tăng khả năng sáng tạo

Mỗi phương pháp giáo dục đều có mục đích giúp trẻ tăng cường khả năng sáng tạo. Vì thế các học cụ dành riêng cho từng phương pháp cũng được sản xuất nhằm hỗ trợ cho việc giảng dạy được tốt hơn. Tuy nhiên, đối với phương pháp Steiner, các học cụ lại vô cùng đơn giản, mục đích là để trẻ tự suy nghĩ và chơi với những học cụ đó theo những cách riêng. Chất liệu để làm các học cụ, đồ chơi thường là nguyên liệu tự nhiên chứ không phải đồ chơi bằng nhựa, nylon…

2.5 Nhẹ nhàng và chân thật

Nghiên cứu của Steiner cho rằng thời gian trước năm 3 tuổi là khoảng thời gian trẻ chưa có nhận thức rõ về bản thân hoặc mọi thứ xung quanh. Sau 3 tuổi tình trạng này sẽ bắt đầu mất dần. Và chính bưởi vì lí do này, Steiner cho rằng không nên thúc ép trẻ hiểu nhiều về thế giới tự nhiên trước năm 3 tuổi, hãy để mọi chuyện diễn ra từ tốn và nhẹ nhàng. Môi trường phát triển tốt nhất của phương pháp này là môi trường không có thiết bị số, chỉ có những hoạt động do giáo viên và trẻ tạo nên như ca hát, nhảy múa…

3. Ưu điểm/Hạn chế của phương pháp giáo dục Steiner:

3.1 Ưu điểm của phương pháp Steiner:

Phát triển về tư duy tình cảm cho trẻ: Phương pháp Steiner chú trọng việc phát triển trí não, tập trung vào tính cách, sự sáng tạo, những sở thích của trẻ. 3 yếu tố quan trọng được tập trung: Suy nghĩ- Cảm xúc- Ý chí. Các trường mầm non khi áp dụng phương pháp này, cần đảm bảo môi trường tại lớp học gần gũi với trẻ như ở nhà

Xây dựng kỹ năng xã hội: Trẻ được hòa mình vào môi trường có thể tham gia, kết nối cùng nhiều bạn bè với những hoạt động tập thể khác nhau. Từ đó nâng cao khả năng giao tiếp và nhiều kỹ năng xã hội khác.

3.2 Hạn chế của phương pháp Steiner:

Phụ huynh cho rằng đối với môi trường thoải mái như phương pháp Steiner, trẻ sẽ không có tính kỷ luật. Tuy nhiên tính kỷ luật của trẻ được hình thành từ tình yêu thương, trách nhiệm chứ không phải từ sự răn đe, nghiêm khắc.

Mô hình giáo dục này không thể áp dụng phổ biến trong các trường mầm non vì mỗi người hướng dẫn cần nhiều thời gian để tiếp cận, thấu hiểu từng trẻ với những tính cách và đam mê khác nhau.

4. Sự khác biệt giữa phương pháp Steiner so với phương pháp truyền thống

Không đặt nặng kiến thức: Phương pháp giáo dục Steiner chủ yếu tập trung vào việc rèn luyện 3 yếu tố quan trọng nhất ở một đứa trẻ: Suy nghĩ, cảm xúc, ý chí

Không dùng yếu tố hơn thua: Các phương pháp giáo dục truyền thống thường đề ra hình thức thi đua, thưởng phạt nhằm thúc đẩy học sinh. Phương pháp Steiner sẽ đi ngược lại với tiêu chí “không cạnh tranh, không phạt, không thưởng”

Không đánh giá trẻ theo khuôn mẫu: Một số khuôn mẫu trong xã hội về sự thành công, được công nhận, đối với trẻ là việc học giỏi… sẽ không được áp dụng trong phương pháp Steiner. Đối với phương pháp này, mục tiêu chính là tạo nên những cá thể có động lực phát triển những đam mê của riêng mình, không theo chuẩn mực xã hội đặt ra.

Giáo dục trẻ trong những năm đầu đời vô cùng quan trọng. Mỗi phương pháp đều có những lợi ích và hạn chế khác nhau. Phương pháp giáo dục Steiner có mục đích khám phá những đam mê, giáo dục trẻ bằng tình yêu và sự thoải mái. Bố mẹ hãy tìm hiểu và cân nhắc thật kỹ trước khi áp dụng bất kỳ phương pháp nào nhé.

Bài viết Phương pháp giáo dục Steiner cho trẻ mầm non là gì? đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Thảo An Education.

Hãy thử hỏi con của mình 1 câu hỏi đơn giản ”Theo con, thế nào là người lạ?”. Hãy để cho con tự suy nghĩ, và mình tin chắc phải đến đa số các bạn nhỏ đều có câu trả lời khá giống nhau “người lạ là người xấu, thường mặc áo đen”, hoặc ”trông cau có”, “người con không quen”, “trông như 1 bà phù thủy…”.

Nhưng theo các nghiên cứu, kinh nghiệm của các chuyên gia về sự an toàn trẻ nhỏ thì thường các sự vụ lạm dụng, hoặc bắt cóc trẻ em thường xuất hiện dưới những người có vẻ ngoài thân thiện, quen thuộc hoặc có khiến trẻ tin cậy như là niềm nở giúp trẻ tìm đồ chơi, giúp trẻ thực hiện 1 việc gì đó, khiến trẻ hào hứng và vui vẻ…

2/ Kỹ năng 2: Dạy trẻ tránh xa kẻ xấu

Vậy thế nào là người lạ tốt? Là người có thể con hoàn toàn không quen biết nhưng họ có nhiệm vụ là giúp đỡ mọi người nói chung, đặc biệt là phụ nữ và trẻ em. Ví dụ: Bác sĩ, công an, cảnh sát, những người gác cổng bảo vệ, cô thu ngân ở siêu thị, thủ thư thư viện, bồi bàn, cô giáo… Một vài dấu hiệu đơn giản có thể nhận ra họ là từ đồng phục, vị trí họ đứng.

Còn người lạ xấu là ai? Là bất kỳ ai con hoàn toàn không quen biết và có các dấu hiệu:

– Khiến con tim đập nhanh, cảm giác sợ, run, vã mồ hôi.

– Có cảm giác đi theo con, nhìn lâu chăm chú.

– Rủ rê con đến 1 nơi nào đó: 1 quán ăn, một chỗ chơi con không biết…

– Thường đưa ra các gợi ý “đổi chác” bằng các món đồ hấp dẫn: Nếu con đi theo… thì con sẽ được….

3/ Kỹ năng 3: Nguyên tắc cánh tay tối thiểu

Khi không có sự có mặt của bố mẹ hoặc bố mẹ ở khoảng cách xa với con thì nên giữ 1 khoảng cách bằng tối thiểu 2 lần chiều dài cánh tay người trưởng thành giữa con và người xung quanh.

Nếu con đang chơi trong 1 công viên, khu sân cát hoặc 1 sân chơi chung và một người con không biết tiến tới, tất cả những gì con cần là chú ý và thực hiện nguyên tắc trên ngay lập tức.

Dạy trẻ cách giữ khoảng cách với người lạ.

Bố mẹ có thể chơi trò “Stand Up – Back Up – Run to” với con và lặp lại trò này để con ghi nhớ

– Nếu có 1 người lạ tới khu con đang chơi 1 mình mà bố mẹ không có hiện diện ở đó, hoặc hơi xa và có 1 người lạ tới, con cần đứng dậy ngay lập tức.

– Nếu người lạ tỏ vẻ rất thân thiện, trò chuyện với con, con lùi lại 2 – 3 bước. Nếu người lạ tiếp tục tiến tới con, tươi cười, con lùi lại tiếp và hãy chạy thật nhanh ra chỗ an toàn, có thể hét lên nếu con cảm thấy không an toàn hoặc con thấy run sợ.

4/ Nguyên tắc: Nói không với người lạ

Thường ở Việt Nam đều có thói quen dạy con chào hỏi, thể hiện sự lễ phép, thân thiện. Nhưng lại ít có định hướng nên chào hỏi như thế nào? Có nhất thiết phải chào hỏi tất cả mọi người, dù trẻ không thích và hoàn toàn xa lạ không?

Chính vì tư tưởng lễ phép đó nên trẻ cảm nhận rằng lễ phép thì quan trọng hơn an toàn. Nếu có sự có mặt của bố mẹ thì nếu trẻ muốn nên để trẻ tự chào hỏi, hoặc bố mẹ chủ động việc chào hỏi trước để con có sự “bắt nhịp” tự nhiên. Nếu không có sự có mặt của bố mẹ, trẻ không nhất thiết phải chào hỏi với người lạ.

Một một cuộc điều tra nhỏ ở Mỹ cho thấy, khi các em nhỏ đang chơi trong công viên, nếu có người lớn thân thiện tươi cười bước tới và làm quen “Chào con, cô tên là Sarah, con tên gì?…” thì 85% các em sẽ trả lời lại tên chúng. Việc trẻ chào hỏi người lạ sẽ dẫn tới cuộc trò chuyện với người lạ gia tăng hơn, đem tới rủi ro tiềm ẩn cao hơn.

Nếu không ở cùng bố mẹ hoặc người thân, trẻ tuyệt đối không đồng ý bất cứ thứ gì từ người lạ.

5/ Nguyên tắc: Không nhận bất cứ thứ gì của người lạ

Nếu trong trường hợp có mặt bố mẹ mà có người lạ tiến đến đưa cho con kẹo, hoặc 1 món đồ chơi bắt mắt thì nên dạy trẻ cách xin phép và khi được sự cho phép của bố/mẹ thì mới được phép nhận hay không. Và dĩ nhiên, nếu từ chối cũng nên dạy trẻ cách cảm ơn về món quà. Trong trường hợp không có sự hiện diện của bố mẹ, hoàn toàn không được nhận bất cứ thứ gì, dù là 1 món đồ con đang ao ước, từ người lạ.

Bố mẹ có thể đưa ra các tình huống đa dạng, đặc biệt hướng đến các điểm con nhạy dễ bị thu hút… để luyện tập:

– Nếu có ai đó biểu diễn xiếc rất vui nhộn và gọi đúng tên con vào đây xem tiết mục thú vị này thì con sẽ làm gì?

– Nếu có ai đó bảo bố quên chìa khóa ở công ty và nhờ gửi lại con cầm về, thì con sẽ làm gì?

– Nếu con đang chơi cát trong công viên, có người lạ tiến đến lấy mất 1 cái xẻng xúc cát của con, và dụ dỗ con đuổi theo lấy, con sẽ làm gì?

Những món quà kiểu này từ người lạ thường chứa mối nguy hiểm khôn lường.

6/ Nguyên tắc: Không đi bất cứ đâu với người lạ

Hầu hết trẻ em đều “thấm nhuần” tư tưởng bố mẹ dạy là không đi bất cứ đâu với người lạ. Tuy nhiên nếu có những “kịch bản” thú vị, những câu chuyện hấp dẫn và gần gũi từ người lạ thì liệu các em sẽ phản ứng như thế nào? Ví dụ: “Cô là… làm chỗ mẹ cháu ở…. Có phải điện thoại mẹ cháu là… không? À đúng rồi phải không nào? Hôm nay mẹ nhờ cô đón….”.

Cần nhắc trẻ ngay lập tức nhớ lại mật mã bố mẹ đã dạy. Mật mã có thể là 1 câu hoàn chỉnh, hoặc 1 cụm ký tự được thống nhất chỉ giữa bố mẹ và con. Không được tiết lộ cho bất kỳ người nào khác biết và bất kỳ tình huống nào không được đi theo người lạ nếu họ không biết mật mã cũng như được sự xác nhận của bố mẹ.

Hoặc đơn giản hơn, là không nhìn – không nói – không nghe bất cứ lời nào từ người lạ và cố gắng tìm người lạ tốt để có sự giúp đỡ cần thiết hoặc tránh xa vào vùng an toàn hơn như là 1 quán gần đó, nhờ người gọi điện cho bố mẹ tới…

——————————–

Bài viết [KỸ NĂNG 1] DẠY CON TRÁNH XA KẺ XẤU đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Thảo An Education.